Prof Dr Hüseyin Özbey
Çocuk Cerrahisi ve Çocuk Ürolojisi Uzmanı
İstanbul Üniversitesi
İstanbul Tıp Fakültesi
Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı ve Çocuk Ürolojisi Bilim Dalı


Ana Sayfa Çocuk Cerrahisi Çocuk Ürolojisi Dr Hüseyin Özbey İletişim English Deutsch Russian



ÇOCUKLARDA ÜROLOJİK CERRAHİ HASTALIKLAR














Hipospadiyas

Hipospadiyas/Hipospadyas nedir?
Erkek çocukta dış idrar yolu (üretra) ağzının penis ucunda olmaması, daha aşağıda ve geride olmasıdır. Halk arasında "doğuştan sünnetli" ya da "peygamber sünnetli" olarak ifade edilir.

Hipospadiyas farklı şekillerde olabilir mi?
Hipospadiyas, idrar yolu (üretra oluğu) boyunca farklı şekillerde oluşabilir. Genellikle, 1. derece (glanüler), 2. derece (distal), ya da 3.derece (proksimal) hipospadiyas olarak sınıflanır. İkinci ve 3. derece hipospadiyaslarda penis aşağıya doğru çekilerek eğrilik gösterebilir ("chordee").

Hipospadiyas sık görülür mü, sebepleri nelerdir?
Hipospadiyas, erkek çocuklarda inmemiş testisten sonra en sık görülen dış genital yapı anomalisidir. Sıklığı giderek artan hipospadiyas, erkek yenidoğanlarda 1/250 - 1/500 oranında görülebilir. Hipospadiyas ile birlikte inmemiş testis, böbrek gelişim kusurları, cinsel gelişim kusuru (intersex) görülebilir. Hipospadiyas oluşma nedenleri arasında sıklıkla endokrin, çevresel ve genetik faktörler bulunur. Bazı kimyasal maddelerin ve teratojenik ilaçların, anne karnında gelişmekte olan bebeği etkilemesiyle oluşabilir.

Hipospadiyasın tedavisi nedir?
Cerrahidir. Hipospadiyaslı çocuklarda idrar yapma güçlüğü, ağrılı ereksiyon, cinsel birleşme güçlüğü ve tüm bunların sebep olduğu olumsuz psikolojik etkiler vardır. Bu problemlerin çözümü için 6 ay - 1,5 yaş arasında cerrahi tedavi uygulanır. Cerrahi tedavi ile düzgün, darlık ve sızıntısı olmayan idrar yolu oluşturulur, penis yapısı düzeltilir.








hipospadiyas: ameliyat öncesi ve sonrası görüntülere ait örnekler

Epispadiyas

Epispadiyas nedir?
Erkek çocukta dış idrar yolu (üretra) ağzının penis ucunda olmaması, üzerinde ve geride bir oluk şeklinde olmasıdır. Açık olan bu idrar yolu bazan mesaneye kadar uzanabilir, idrar kontrolu sıklıkla yoktur. Epispadiyas, mesane ekstrofisine (mesanenin karın boşluğu dışında olması) eşlik eden bir bulgudur.

Epispadiyas tedavisi nedir?
Cerrahidir. Cerrahi tedavi ile düzgün, darlık ve sızıntısı olmayan idrar yolu oluşturulur, penis yapısı düzeltilir. Epispadiyas onarımında idrar kontrolunun sağlanması önemlidir.

epispadiyas: ameliyat öncesi ve sonrası

Mesane ekstrofisi

Mesane ekstrofisi nedir?
Yenidoğanda mesanenin tümüyle dışarıda olmasıdır. Penis kısa, geniş ve yukarı doğru kıvrımlıdır. Kız çocuklarında labiumlar orta hatta birleşmez, üretranın iki kenarında ayrık olarak bulunur.

Mesane ekstrofisinin sebebi nedir?
Mesane ve karın duvarının gelişim kusurudur. Göbek kordonu altındaki karın duvarının doğumsal olarak kapanamaması nedeniyle oluşur.

Mesane ekstrofisinin tedavisi nedir?
Cerrahidir. Tedavide amaç mesanenin kapatılması, karın duvarının onarımı, genital rekonstruksiyon ve üriner kontinansın sağlanmasıdır.

mesane ekstrofisi

Kloaka ekstrofisi

Kloaka ekstrofisi nedir?
Kloaka ekstrofisi, genitoüriner sistem ve karın ön duvarına ait yapısal kusurların en ağırıdır. Omfalosel, barsak ve mesane ekstrofisi, anal atrezi ile birliktedir. Penis sıklıkla episapdyas yapısında, pubis kollarıyla genişçe ayrılmıştır, inmemiş testis vardır. Kız çocuklarında klitoris ayrıktır ve sıklıkla çift vajen ve uterus anomalisi mevcuttur.

Kloaka ekstrofisinin sebebi nedir?
Kloaka ekstrofisinin sebebi gelişme kusurundan çok, anormal embryogenez ile açıklanmaktadır.

Kloaka ekstrofisinin tedavisi nedir?
Cerrahidir. İlk operasyon evresinde omfaloselin kapatılması, mesane bütünlüğünün sağlanması amaçtır. Bir sonraki aşamada mesane, üretra ve dış genital yapıların rekonstruksiyonu yapılır.


Kloaka ekstrofisi

Vezikoüreteral reflü

Vezikoüreteral reflü nedir, sebepleri nelerdir?
Mesanedeki idrarın geriye, üreterlere ve böbreğe doğru kaçmasıdır. Mesane-üreter birleşim yerinde anormal yapılanma, mesane içi basıncının yüksek olması (nörojen mesane veya mesane çıkışının zorlu olması) tespit edilebilir.

Vezikoüreteral reflü belirtileri nelerdir?
Yenidoğan bebekte halsizlik, huzursuzluk, iştahsızlık ve kusma VUR belirtileri olabilir. Büyük çocuklarda karın ağrısı, kusma, ishal, kilo alamama, ateş, kötü kokulu veya bulanık idrar olabilir. İdrar yaparken ağrı, sık idrara gitme, gece idrar kaçırma, yan ağrısı daha büyük çocuklar tarafından ifade edilebilir.

VUR'nün geç teşhis edilmesi ne gibi sorunlara neden olur?
Tanıda gecikme ve kronik üriner enfeksiyon, böbrek iltihabı, böbrek hasarı, hipertansiyon, kronik böbrek yetersizliğine neden olabilir.

VUR tedavisi nedir?
VUR değişik derecelerde olabilir. Tedavi için, öncelikle reflü sebebi iyi araştırılmalıdır. Mesane fonksiyon kusurları ve düşük derecedeki reflü, medikal tedavi ile izlenebilir. Ancak yapısal kusur ve ileri derecede reflü varlığında cerrahi tedavi tercih edilir. Cerrahi tedavi, açık cerrahi ya da endoskopik enjeksiyon ile gerçekleştirilebilir.


çift taraflı vezikoüreteral reflü

tek taraflı vezikoüreteral reflü

Hidronefroz-UPJ Darlığı

Hidronefroz nedir, sebepleri nelerdir?
idrarın böbrekten boşalarak toplandığı bölgenin (pelvis) ve böbrek içerisindeki kısımların genişlemesidir. Pelvis-üreter birleşim yerinde anormal yapılanma ve darlık, bu bölgeye dışarıdan bası (damar basısı) hidronefroza neden olur. Pelvis içindeki idrar basıncının yükselmesi böbrek dokusunun bozulmasına neden olabilir.

Hidronefroz belirtileri nelerdir?
Anne karnında iken tespit edilebilir. Yenidoğan bebekte halsizlik, huzursuzluk hidronefroz belirtileri olabilir. Büyük çocuklarda karın yan ağrısı, ateş olabilir.

Hidronefrozun geç teşhis edilmesi ne gibi sorunlara neden olur?
Tanıda gecikme ve kronik enfeksiyon, böbrek iltihabı, böbrek hasarı, hipertansiyon, kronik böbrek yetersizliğine neden olabilir.

Hidronefroz tedavisi nedir?
Hidronefroz değişik derecelerde olabilir. Tedavi için, öncelikle hidronefroz derecesi ve nedeni belirlenmelidir. Yapısal kusur ve böbrek hasarına neden olabilecek hidronefroz varlığında cerrahi tedavi tercih edilir.


UPJ darlığı (sol)

Hidroüreteronefroz-UVJ Darlığı

Hidroüreteronefroz-UVJ Darlığı sebepleri nelerdir?
Üreter-mesane birleşim yerinde anormal yapılanma ve darlık, bu bölgeye dışarıdan bası üreterin genişlemesine (hidroüreter) neden olur. Sıklıkla çift toplayıcı-boşaltıcı sisteme eşlik eden bir bulgudur. Doğumsal bir gelişme kusurudur.

Hidroüreteronefroz-UVJ Darlığı belirtileri nelerdir?
Bebek anne karnında iken tespit edilebilir. Yenidoğan bebekte halsizlik, huzursuzluk hidroüreteronefroz belirtileri olabilir. Büyük çocuklarda karın yan ağrısı, ateş olabilir.

Hidroüreteronefroz-UVJ Darlığı geç teşhis edilmesi ne gibi sorunlara neden olur?
Tanıda gecikme ve kronik enfeksiyon, böbrek iltihabı, böbrek hasarı, hipertansiyon, kronik böbrek yetersizliğine neden olabilir.

Hidroüreteronefroz-UVJ Darlığı tedavisi nedir?
Cerrahidir. Hidroüreteronefroz değişik derecelerde olabilir. Tedavi için, öncelikle hidroüreteronefroz derecesi ve nedeni belirlenmelidir. Sıklıkla yapısal kusur (çift toplayıcı ve boşaltıcı sistem) tespit edilir ve cerrahi tedavi uygulanır.


UVJ darlığı (sol)

Üreterosel

Üreterosel nedir?
Üreter-mesane bileşim yerinde, üreter-mesane mukozasından oluşan ve mesane içine sarkan kesedir. Mesaneye idrar akımını güçleştirdiği gibi, mesaneden idrar çıkışına da engel olabilir. Gelişim kusuru olup, sıklıkla çift toplayıcı-boşaltıcı sistemle birlikte görülür.

Üreterosel belirtileri nelerdir?
Bebek anne karnında iken tespit edilebilir. İdrar yolu enfeksiyonuna bağlı olarak ateş, halsizlik, huzursuzluk, idrar yapma güçlüğü görülebilir.

Üreterosel tanısı nasıl konulur?
Ultrasonografi ile tespit edilebilir, gerekirse ilaçlı idrar yolu direkt ya da MR grafisi ile ayrıntılı olarak gösterilebilir.

Üreterosel tedavisi nedir?
Cerrahidir. Üreterosel çıkarılır ve üreterin mesaneye girdiği bölge yeniden yapılandırılır.

Çift toplayıcı-boşaltıcı sistem

Çift toplayıcı-boşaltıcı sistem nedir?
Böbrekte idrarın toplandığı pelvis bölgesinin çift olmasıdır. Çift yapılaşmanın mesaneye kadar devam etmesi ve idrarın mesaneye çift üreter yoluyla boşalması mümkündür.

Çift toplayıcı-boşaltıcı sistem belirtileri nelerdir?
Bebek anne karnında iken tespit edilebilir. Reflü, üreterlerin çaprazlaşması, bası ve genişleme nedeniyle hidroüretroüreteronefroza benzer bulgu ve belirtiler verir. Üreterosel eşlik edebilir. Çocukluk çağı sonrasında bulgu verebilir, hiç farkedilmeyebilir.

Çift toplayıcı-boşaltıcı sistem tanısı nasıl konulur?
Ultrasonografi ile tespit edilebilir, gerekirse ilaçlı idrar yolu direkt ya da MR grafisi ile ayrıntılı olarak gösterilebilir.

Çift toplayıcı-boşaltıcı sistem tedavisi nedir?
Cerrahidir. Tıkanan üretere ait böbreğin ve üreterlerin durumuna göre cerrahi uygulanır. Gerektiğinde zarar gören böbrek kısmı, tıkanan ve genişleyen üreteri ile birlikte çıkarılır.

Posterior üretra valvi

Posterior üretra valvi nedir?
Mesaneden sonraki idrar yolunda, prostatın bulunduğu bölgenin hemen sonrasında idrar yolunu içeriden tıkayan bir zardır. Tıkanmaya bağlı olarak önce idrar yolunun genişlemesine, daha sonra mesanenin ve üreterlerin genişleyerek deforme olmasına yol açar.

Posterior üretra valvi belirtileri nelerdir?
Bebeklerde, idrar yapamama (bezin kuru kalması), damlatarak/sızıntı şeklinde idrar yapma, idrardan kan gelmesi (bezin lekelenmesi şeklinde) olabilir. Daha büyük çocuklarda sık idrara gitme, idrar yapma güçlüğü, gece idrar kaçırma görülebilir.

Posterior üretra valvi tanısı nasıl konulur?
Klinik bulgu ve belirtiler önemlidir. ilaçlı idrar yolu filmi veya endoskopi ile genişleyen idrar yolu (film) ve valvin kendisi (endoskopi) görülebilir.

Posterior üretra valvi tedavisi nedir?
Endoskopi sırasında yapılacak birkaç kesi ile zar alınarak, tıkama etkisi ortadan kaldırılır.


Posterior üretra valvi

Prostatik utrikul

Prostatik utrikul nedir?
Erkek cinsel organlarının gelişimi sırasında, küçülerek yok olması gereken bir kanal artığıdır. Prostatın bulunduğu bölgede, idrar yoluna ağızlaşan bu kanal farklı boyutlarda olabilir. Ağır hipospadiyası olan ya da cinsel gelişim kusuru gösteren çocuklarda sık görülür.

Prostatik utrikul belirtileri nelerdir?
Posterior üretra valvi bulgularına benzer olarak idrar yapma güçlüğü, sık idrar yolu enfeksiyonu, epididim ve testis iltihabı (orşit) olabilir.

Prostatik utrikul tanısı nasıl konulur?
Posterior üretra valvine benzer şekilde ilaçlı idrar yolu filmi veya endoskopi ile utrikul varlığı tespit edilir.

Prostatik utrikul tedavisi nedir?
Cerrahidir. Laparoskopik olarak, ya da rektum arkasından girilerek çıkarılır.


Prostatik utrikul; açık ve laparoskopik çıkartılması

Wilms tümörü

Wilms tümörü nedir?
Wilms tümörü (nefroblastom) böbrek dokusundan kaynaklanan gelişimsel bir tümördür. Tek ya da çift taraflı olabilir.

Wilms tümörü belirtileri nelerdir?
Özellikle 2 yaş civarında tespit edilen Wilms tümörü, sıklıkla karında şişlik-kitle ile farkedilir. Karın ağrısı, kanlı idrar görülebilir. Yenidoğan döneminde omfalosel, aniridi, dil büyüklüğü bulgularıyla birlikte olabilir. Wilms tümörü sıklıkla akciğerlere yayılım gösterebilir.

Wilms tümörü tanısı nasıl konulur?
Wilms tümörü sıklıkla klinik bulgu ve belirtiler, radyolojik (ultrason, MR) görüntüleme bulguları ile tespit edilir.

Wilms tümörü tedavisi nedir?
Cerrahidir. Nefroüreterektomi (böbrek ve mesaneye kadar olan idrar yolunun çıkarılması) yapılarak, ameliyat sırasında yapılacak doku örneklemeleri ile yayılım derecesi belirlenir. Küçük, çıkarılabilir tümörlerde ve çift taraflı Wilms tümörlerinde mümkün olduğu kadar sağlam böbrek dokusu bırakılarak cerrahi uygulanır. Ameliyat sonrasında kemoterapi uygulanır. Tam tedavi şansı %80 oranında olabilir.


Wilms tümörü

Atnalı böbrek